Về Đường Lâm – Thưởng thức không gian làng văn hóa Việt xưa

Du lịch Hà Nội - Thoát khỏi những ồn ào của phố xá, những xa hoa, mĩ lệ của đô thị hiện đại, di chuyển từ Hà Nội theo hướng Đại lộ Thăng Long hoặc hướng Nhổn – Sơn Tây trên trục đường 32 bạn sẽ được đắm mình trong không gian của một ngôi làng Việt cổ ngỡ như vẫn tồn tại như vậy từ nhiều thế kỉ trước – Làng cổ Đường Lâm.

Làng cổ Đường Lâm thuộc Thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội (tỉnh Hà Tây cũ), cách trung tâm thành phố Hà Nội khoảng hơn 40 km về phía tây. Một kinh nghiệm mách cách bạn ưa thích du lịch bằng xe máy là nếu chưa biết đường đi từ Hà Nội về Đường Lâm, bạn nên hỏi đường bằng cách hỏi đường đi thị xã Sơn Tây. Đến Thị xã Sơn Tây rồi thì ai cũng có thể chỉ bạn đường đến Đường Lâm bởi ngôi làng cổ này chỉ cách Thị xã Sơn Tây khoảng 5 km nữa thôi. Đến cổng làng rồi, bạn cần gửi xe (ô tô, xe máy), thuê xe (đạp) và mua vé để tận hưởng không gian yên ả, cổ xưa của cũng như khám phá những điều thú vị gắn liền với truyền thống văn hóa, lịch sử của ngôi làng.

Đường Lâm thực sự là một ngôi làng cổ ấn tượng vì còn được lưu giữ được rất nhiều nét văn hóa, kiến trúc cổ kính, nguyên bản qua nhiều thế kỷ đến bây giờ. Làng cổ Đường Lâm thực ra gồm 9 làng liên kết thành một tổng thể thống nhất về phong tục, tập quán, thói quen sinh hoạt, văn hóa, tín ngưỡng được duy trì qua nhiều thế hệ đến tận bây giờ. Đến đây, chúng ta vẫn thấy còn hội tụ hầu hết đặc trưng có bản của môt ngôi làng người Việt xưa với hình ảnh gốc đa, sân đình, giếng nước, đường gạch, đình chùa, miếu mạo rêu phong... 

Nhà cổ Đường Lâm phần lớn đều được xây dựng từ những thế kỉ trước, thậm chí có ngôi nhà được xây dựng cách đây 4 thế kỉ. Chúng đều có đặc điểm chung là có tường, cổng bằng đá ong, ngõ vào lát gạch nung đỏ nghiêng, bậu cửa cao gần đến đầu gối, gian chính giữa thời ông bà, tổ tiên. Nhà của những gia đình quan lại, khá giả có thể có trang trí hình long, ly, quy, phượng hoặc có những vị trí đặt đồ gia bảo, quan trọng của gia đình, dòng tộc. Phần lớn những ngôi nhà ở đây đều được thiết kế theo kiểu sân thấp hơn mặt đường lớn. Điều này xuất phát từ quan điểm “tụ thủy sinh tài” của gia chủ - nghĩa là khi trời mưa thay vì để nước thoát ra phía ngoài thì ngược lại gia chủ lại chủ đích để nước mưa chảy dồn vào trong sân rồi mới thoát ra đường cống thoát nước được bố trí ở chái nhà. Đó cũng là lý do giải thích vì sao bậu cửa vào nhà luôn luôn cao đến gần ngang đầ gối người lớn. 

Giếng cổ Đường Lâm cũng là một nét kiến trúc cổ rất riêng của Đường Lâm. Không dễ tìm được nơi nào ở Việt Nam vẫn nhiều giếng cổ như ở đây. Những chiếc giếng có tuổi đời tương đương với tuổi đời của những ngôi nhà cổ hoặc đình, chùa cổ, miệng được ghép bằng những tẳng đá ong nâu trầm, bền bỉ và vững chãi với mưa nắng thời gian. Một điều đặc biệt nữa là ngoài giá trị sử dụng là nơi cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho cư dân, chúng còn mang một ý nghĩa khác về tâm linh, phong thủy mà không phải ai cũng hiểu được.

Di tích lịch sử, văn hóa là một thứ không một ai có thể bỏ qua khi đến Làng cổ Đường Lâm. Nơi đây vốn nức danh là đất hai vua (quê hương của Ngô Quyền và Phung Hưng) và nhiều nhân vật nổi tiếng khác trong lịch sử dân tộc. Chính bởi vậy, đến đây chúng ta không chỉ được thưởng ngoạn không gian văn hóa Việt cổ, mà còn có cơ hội khám phá, tìm hiểu những giá trị văn hóa, lịch sử đáng tự hào của dân tộc. Đó là Lăng vua Ngô Quyền, hậu cung thờ Phùng Hưng ở thôn Cam Lâm; Chùa Mía, cổng làng cổ ở thôn Đông Sàng, xã Đường Lâm... là một trong số những địa danh như vậy.

Ngoài ra, về Đường Lâm du khách cũng có cơ hội tham quan, tìm hiểu về một nghề truyền thống của vùng đất này – nghề làm tương bần – một nét văn hóa truyền thống lâu đời vẫn được người dân  nơi đây giữ gìn và phát huy.

Ngát Hương – VN Du Lịch Việt Nam

Vui lòng ghi rõ nguồn “Theo VN Du lịch Việt Nam” khi copy lại bài viết này.